Zachowanie prospołeczne to działanie ukierunkowane na spowodowanie jakiejś korzyści innego człowieka.
Dwa typy motywacji leżące u podstaw pomocności (Jerzy Karyłowski):
• Motywacja endocentryczna (skierowana do wewnątrz - egoistyczna) to tendencja do pomagania innym po to, aby polepszyć swoje samopoczucie w szczególności utrzymać lub podwyższyć własną samoocenę dzięki przypisywaniu sobie pochlebnych właściwości w wyniku postępowania zgodnie z normami.
Dla osoby motywowanej endocentrycznie najważniejsze jest by to właśnie ona pomogła człowiekowi znajdującemu się w potrzebie.
• Motywacja egzocentryczna (skierowana na zewnątrz - pozaosobista) to tendencja do pomagania innym po to, by polepszyć ich samopoczucie, w szczególności zaspokoić ich potrzeby
Dla osoby motywowanej egzocentrycznie najważniejsze jest by pomoc została udzielona. Karyłowski wykazał, że przewaga endo- lub egzocentrycznej motywacji do pomagania zależy u osób dorosłych od oddziaływań wychowawczych ich rodziców, jakim te osoby były poddawane w dzieciństwie. Wyznaczniki pomagania:
1. Obecność i postępowanie innych
• bierność obserwatorów hamuje pomaganie człowiekowi w potrzebie – jest to przejaw rozproszenia odpowiedzialności (rozłożenie się odpowiedzialności za podjęcie działania na współobecne w danej sytuacji osoby) i niewiedzy wielu (sytuacja, w której świadkowie jakiegoś, być może krytycznego zdarzenia stwierdzają, że nic się nie stało na podstawie wzajemnego obserwowania swojego braku reakcji), jak również wyraz naśladowania innych w wyniku modelowania
• zaobserwowanie innej, prospołecznie postępującej osoby nasila skłonność do pomagania nieznajomym – dotyczy to dorosłych i dzieci, modeli obserwowanych na żywo i w telewizji (oglądanie przez dzieci programów uczących życzliwości skutkuje wzrostem kooperatywności i skłonności do pomagania w zachowaniu dzieci – Hearold, 1986)
• pomaganie jest po części zachowaniem wyuczonym, które pojawia się i nasila pod wpływem nagród, a zanika pod wpływem kar – dzieci chwalone za pomaganie innemu dziecku robią to potem w większym natężeniu, zaś ganione – pomagają mniej niż dzieci niepoddane oddziaływaniu (Rushton, Teachman, 1978)
• ludzie dorośli o silnej potrzebie aprobaty społecznej dają większe datki na cele dobroczynne, ale tylko wtedy gdy akt ten ma charakter publiczny i jest widziany przez innych ludzi (Satow, 1975)
Dwa typy motywacji leżące u podstaw pomocności (Jerzy Karyłowski):
• Motywacja endocentryczna (skierowana do wewnątrz - egoistyczna) to tendencja do pomagania innym po to, aby polepszyć swoje samopoczucie w szczególności utrzymać lub podwyższyć własną samoocenę dzięki przypisywaniu sobie pochlebnych właściwości w wyniku postępowania zgodnie z normami.
Dla osoby motywowanej endocentrycznie najważniejsze jest by to właśnie ona pomogła człowiekowi znajdującemu się w potrzebie.
• Motywacja egzocentryczna (skierowana na zewnątrz - pozaosobista) to tendencja do pomagania innym po to, by polepszyć ich samopoczucie, w szczególności zaspokoić ich potrzeby
Dla osoby motywowanej egzocentrycznie najważniejsze jest by pomoc została udzielona. Karyłowski wykazał, że przewaga endo- lub egzocentrycznej motywacji do pomagania zależy u osób dorosłych od oddziaływań wychowawczych ich rodziców, jakim te osoby były poddawane w dzieciństwie. Wyznaczniki pomagania:
1. Obecność i postępowanie innych
• bierność obserwatorów hamuje pomaganie człowiekowi w potrzebie – jest to przejaw rozproszenia odpowiedzialności (rozłożenie się odpowiedzialności za podjęcie działania na współobecne w danej sytuacji osoby) i niewiedzy wielu (sytuacja, w której świadkowie jakiegoś, być może krytycznego zdarzenia stwierdzają, że nic się nie stało na podstawie wzajemnego obserwowania swojego braku reakcji), jak również wyraz naśladowania innych w wyniku modelowania
• zaobserwowanie innej, prospołecznie postępującej osoby nasila skłonność do pomagania nieznajomym – dotyczy to dorosłych i dzieci, modeli obserwowanych na żywo i w telewizji (oglądanie przez dzieci programów uczących życzliwości skutkuje wzrostem kooperatywności i skłonności do pomagania w zachowaniu dzieci – Hearold, 1986)
• pomaganie jest po części zachowaniem wyuczonym, które pojawia się i nasila pod wpływem nagród, a zanika pod wpływem kar – dzieci chwalone za pomaganie innemu dziecku robią to potem w większym natężeniu, zaś ganione – pomagają mniej niż dzieci niepoddane oddziaływaniu (Rushton, Teachman, 1978)
• ludzie dorośli o silnej potrzebie aprobaty społecznej dają większe datki na cele dobroczynne, ale tylko wtedy gdy akt ten ma charakter publiczny i jest widziany przez innych ludzi (Satow, 1975)
